YAZAN: ALEYNA TEPE

Mevsimler ve havalar değiştikçe, ruh halinde de değişiklikler görülmesi oldukça olasıdır. Mevsimsel faktörlerden etkilenen bahar depresyonu genelde kış aylarında artış gösteriyor olsa da kimi zaman ilkbahar gibi enerjinin yükselmeye başladığı dönemlerde de görülebilir. Bahar depresyonu nedir, nelerden kaynaklanır ve nasıl başa çıkılır sizin için araştırdık.


Kış mevsiminde kendinizi daha yorgun, motivasyonunuzu ve enerjinizi daha düşük hissedebilirsiniz. Seasonal Affective Disorder (SAD), olarak bilinen mevsimsel depresyon kış aylarında deneyimlenen ruh halindeki bu değişimleri temsil eder. Karanlık hava, düşük sıcaklık ve doğanın yavaşlaması gibi çevresel faktörler mevsimsel depresyonu tetikler. Dolayısıyla bu faktörlerin ortadan kalkmaya başlaması ve baharın gelmesiyle ruh halinde bir iyileşme beklenir. İlkbahar geldiğinde motivasyonun artması, mutlu olmak, üretmek gibi beklentilerin artması oldukça doğal olsa da herkes için geçerli değildir. Baharın gelişi de kimi zaman depresyon için tetikleyici rol oynar.

Bahar depresyonu da birçok depresyon çeşidine benzer semptomlar gösterir. Bu semptomlardan bazıları şunlardır:  

  • Umutsuz ruh hali
  • Günlük aktivitelere ilgi duymamak
  • Enerji değişikliği yaşamak
  • Uyku problemleri yaşamak
  • Konsantrasyon ve hafızada düşüş
  • İştah ve kilo değişiklikleri

Bahar depresyonu semptomları genel olarak aynı olsa da kişisel farklılıklar gözlemlenebilir. Benzer şekilde bahar depresyonu tetikleyen çeşitli faktörler bulunur.

Bahar depresyonu sebepleri nelerdir?

Bahar alerjileri

İlkbahar dönemi polen, toz ve nem gibi alerjenlerin arttığı bir dönemdir. Dolayısıyla birçok insan bahar döneminde göz yaşarması, burun akıntısı, halsizlik veya kaşıntı gibi semptomlarla karşı karşıya kalır. Bu semptomlar ruh halinde düşüşe ve motivasyon eksikliğine sebep olabileceği gibi düşük ruh halinin kendisi de bahar alerjisi semptomlarından biridir.  Yapılan bir araştırmada polen miktarının arttığı dönemlerde insanların daha negatif, düşük ve enerjisiz hissettikleri bulunmuştur. Ruh halindeki bu olumsuz değişiklik depresyon riskini arttıran faktörlerden biridir.

Gün ışığına maruz kalma süresinin artması

Ruh hali üzerinde en çok etkisi bulunan faktörlerden bir tanesi de uyku düzenidir. Uyku süresi değiştiğinde, ihtiyaç duyulandan daha az uyunduğunda bu durum direkt olarak ruh hali üzerinde etkisini gösterir. Havanın daha erken aydınlanması ve daha geç kararması demek gün ışığına daha çok maruz kalmak anlamına gelir. Sirkadiyen ritmin değişmesi ve uyku süresinin azalması herkes tarafından aynı şekilde karşılanmaz. Uykunun alınamaması ve zihnin sürekli uyanık halde kalması motivasyonu ve ruh halini düşürür, yorgunluk hissini arttırır ve bu durum da depresyonu tetikler. Depresyon ve uyku arasındaki ilişki oldukça güçlüdür. Yapılan bir araştırmaya göre depresyon teşhisi almış kişilerin %75’inde uyku problemleri de görülmektedir.

Hormon dengelerinin değişmesi

Vücutta sürekli olarak devam eden bir hormon döngüsü bulunur. Çevresel faktörler zaman zaman bu döngüyü etkilerler. Vücudumuz ve beynimiz ise bu döngüdeki değişikliklere karşı hassastır, dolayısıyla davranışlar ve ruhsal düzeyde tepkiler ortaya çıkar. Mevsimsel depresyonun en temel sebeplerinden biri olarak hormonlardaki bu değişikliklerden bahsedilebilir. Kışın görülen depresyonda melatonin seviyesindeki artışın ve serotonin seviyesindeki düşüşün etkili olduğu bilinmektedir. Bahar depresyonunda ise bu iki hormonun tam tersi yönde çalışmaya başlamasının etkili olduğu öne sürülmektedir. Gün ışığının artması ile azalmaya başlayan melatonin hormonu, uyku dengesini bozarken; aniden yükselen serotonin hormonu da aşırı uyarılmaya sebep olur. Uyku eksikliğinden kaynaklanan enerji yetersizliği, serotoninin artması sebebiyle artan motivasyon için yeterli gelmez. Bu durum kaygı seviyesini arttırır, ruh halini düşürür ve depresyona sebep olur.

Bireysel sebepler

Çevresel faktörler ve insan biyolojisi ile ilişkili bu faktörlere ek olarak depresyon riskini arttıran faktörler kişiden kişiye farklılık gösterebilir. Kadınların, aile geçmişinde ruh sağlığı sorunu olanların ve mevsim geçişine ek olarak hayatında da büyük değişiklik yaşayan bireylerin depresyon geliştirme olasılıkları daha yüksektir. Buna ek olarak kıyaslama yapmak bahar depresyonunu tetikleyen en temel faktörlerden biridir. Baharın gelmesiyle sosyal medyada ve dış dünyada artan pozitiflik herkes için ilham kaynağı olmaz. Halihazırda düşük ruh hali ve depresyon belirtileri yaşayan kişiler için bu dönem daha da tetikleyici bir hal alabilir. Dış dünyadaki ya da sosyal medyadaki pozitifliğe yetişemeyen, beklentiyi karşılayamayan kişilerin kaygı seviyeleri ve izolasyon ihtiyaçları ile birlikte depresyon geliştirme olasılıkları da artış gösterir.

Bahar depresyonu ile nasıl başa çıkılabilir?

Enerjinin yükseldiği, baharın geldiği ve sıcaklığın arttığı bu dönemlerde dış dünyaya adım atmakta tereddüt yaşıyor, kendinizi hazırlıksız ya da kararsız hissediyor olabilirsiniz. Bu durumun yaygın bir mevsimsel ruh hali değişimi olduğunu ve yalnız olmadığınızı unutmayın. Bahar depresyonu ile başa çıkmak ve bu dönemi lehinize çevirmek için birkaç ipucundan yararlanabilirsiniz.

Değişimi kabul edin

Bahar depresyonu ile başa çıkmanın ilk adımı dünyanın döngüsünü ve mevsimsel değişimi kabul etmektir. Değişim zor da olsa doğal ve yenileyicidir. Doğanın ve sizin bu döngüye ihtiyacınız olduğunu kabul edin ve değişime direnmeyi bırakın. Bir adım atarak bu değişimin bir parçası olmaya çalışın.

Uyku kalitenizi arttırın

Baharın gelişinden en çok etkilenen ve depresyonu en çok tetikleyen faktörlerden birinin uyku olduğundan bahsettik. Uyku kalitenizi arttırmak vücudunuzun uyku döngüsünü bozmamak ve ihtiyacınız olan enerjiyi depolamak bahar döneminin artan enerjisine ayak uydurmanıza yardımcı olur. Bunun için aromaterapiden yararlanabilir ya da uyku kalitesini arttıran yoga akışlarını deneyebilirsiniz.

Fiziksel aktivitelere yer verin

Spor yapmak gibi fiziksel bir aktivite ile ilgilenmek vücudunuzda biriken enerjinin dışavurumunu sağlayacağı gibi enerjinizi ve motivasyonunuzu da arttıracaktır. Araştırmalar egzersiz yapmanın stresi, depresyonu ve anksiyete azalttığını göstermektedir.  Bahar depresyonunu önlemek, etkilerini azaltmak ve sağlıklı bir şekilde başa çıkmak için rutininize sporu ekleyebilirsiniz.

Dengeli beslenin

Bahar depresyonu iştahınızı arttırabilir ya da azaltabilir. Beslenme düzeninizdeki değişiklikler tüm bedeninizi ve ruh sağlığınızı etkiler. Bağışıklık sisteminizi güçlü tutmak, enerji kaybını önlemek, iyi hissetmek ve depresyon ile başa çıkmak için dengeli ve mevsime uygun beslenmek oldukça önemlidir.

Meditasyon yapın

Meditasyon yapmak kaygı, depresyon ve umutsuzluk gibi sizi zorlayan duygularla başa çıkmanıza yardımcı olarak bütünsel iyi oluşunuzu pozitif yönde etkileyecektir. Kendinize dönmek, ne hissettiğinizi ve bahara geçişi nasıl deneyimlediğinizi anlamak bu durumla başa çıkmanız için oldukça gereklidir.

Bahar depresyonu, kış depresyonu kadar yaygın olmasa da birçok insanın deneyimlediği bir durumdur. İçinde bulunduğunuz ruh halini tanımak, kabul etmek ve başa çıkmak her zaman kolay olmayabilir. Bahar depresyonu kontrol edemediğiniz bir hal aldıysa, semptomlarınız arttıysa ve yaşam kaliteniz etkilenmeye başladıysa bir uzmandan yardım almakta fayda vardır.



Aleyna Tepe

1997 yılında İstanbul’da doğan Aleyna, lisans eğitimini Bilkent Üniversitesi Psikoloji Bölümü’nde tamamladı. Yüksek lisans eğitimine Bahçeşehir Üniversitesi’nde Klinik Psikoloji alanında devam ediyor. Çocukluğundan beri duygu ve düşüncelerini yazarak ifade eden Aleyna, iyi yaşam konseptine duyduğu ilgiyi yazma tutkusuyla birleştirerek Live to Bloom’da editör olarak çalışıyor. Akademik ve deneyimsel olarak kendini...



BLOOM SHOP