Kış aylarında eller ve ayaklar neden soğuk olur? Şu günlerde dışarıya adım attığımızda herhalde hepimizin aklında bu soru olabilir! Aslında çok soğuk havalarda veya üşüdüğümüzde ilk olarak el ve ayaklarımızın soğuması çok basit bir nedenden kaynaklanıyor. Bu uzuvlarımız beden ısısının büyük oranda üretildiği göğüs bölgesinden en uzakta yer alan bölgelerimiz. Bu nedenle de kan dolaşımımız en zor bu noktalarımıza ulaşıyor. Ne kadar mantıklı bir açıklaması olsa da soğuk kış günlerinde buz gibi el ve ayaklar ile yaşamak gerçekten çok rahatsız edici hissettirebiliyor. Hatta bende olduğu gibi sizde de Raynaud Sendromu varsa elinizle yapacağınız en basit hareketi bile kısıtlayabiliyor. Kimi durumlarda ise çok soğuk el ve ayaklar gerçekten de altta yatan bir rahatsızlığın semptomu olarak da yaşanabiliyor. Eğer siz de derecelerin düşmesi ile sürekli olarak çok soğuk hissettiren el ve ayaklardan şikayetçiyseniz bu durumun altında yatan nedenleri çözüm önerileri ile beraber araştırdım.
Ellerin ve ayakların sürekli soğuk olması neden yaşanır?
Hareketsizken bizi iç organlarımız ısıtıyor. Hareket halindeykense bu görev kaslarımıza devrediliyor. Vücudumuzun genelinde çok büyük kas grupları ve iç organlarımız bulunuyor. Ayak ve ellerimiz hariç! Her ikisi de kas ve yağ dokusunun çok az olduğu, büyük bir alan kaplamasına rağmen hiçbir iç organın bulunmadığı bölgelerimizi oluşturuyor. Bu da bizi ısıtmak bir yana vücut ısısının dışarı kaçması için en ideal koşulları sunuyor. Peki eller ve ayaklar kendini nasıl sıcak tutmayı başarıyor? Bu kez göreve çok yoğun bir şekilde tüm vücudu saran kılcal damarlar geliyor. Belirli düşük derecelere kadar elleri ve ayakları sıcak tutmayı başaran bu kılcal damarlar, hava gerçekten çok soğuk olduğu anda bir anda kasılıp daralmaya başlıyor. Bu daralmanın sebebi ise bedenin hayatta kalma mekanizmasından kaynaklanıyor. Kendi kendine “Ellerim ve ayaklarım olmadan da yaşarım, birincil önceliğim kalp ve iç organlarım.” diyen beynin emrine uyarak kılcal damarlar daralıyor ve dolaşım bedenin uç noktalarından merkeze yani kalbe doğru yönlendiriliyor. Bunun sonucunda da ellerimiz ve ayaklarımız bir anda çok soğuyor.
Kimler el ve ayak soğumasına karşı daha savunmasız?
Bazı insanlar el ve ayakların sürekli soğuk olmasına daha yatkın oluyor. Örneğin kadınlar erkeklere oranla bu durumu daha çok deneyimleyebiliyor. Çünkü kadınların kılcal damarları erkeklere oranla soğuk ile karşı karşıya kaldığında daha hızlı kasılma tepkisi veriyor. Buna ek olarak çocuklar ve kilosu idealinden daha az olan kişiler düşük yağ ve kas oranları nedeniyle el ve ayak soğukluğuna daha savunmasız oluyor. Bu listeye bir de ileri yaş kişiler ekleniyor. Yaş alma sürecinin damar ve dolaşım sağlığı üzerindeki yıkıcı etkileri nedeniyle beden kendi kendini yeterince etkili şekilde ısıtamayabiliyor.
El ve ayakların soğuk olması bize ne anlatıyor?
El ve ayakların soğuk olması genellikle ciddi bir sağlık durumuna işaret etmiyor. Nitekim bu konuda bazı istisnalar bulunuyor. Raynaud Sendromu adı verilen bir dolaşım hastalığı da el ve ayakların çok soğuk olmasına katkıda bulunabiliyor. Kendisi zararsız olan bu rahatsızlıkta ayak ve ellerdeki atar damarlarda spazmlar yaşanıyor. Bu spazmlar soğuk maruziyetinde veya yoğun stres altında tetiklenebiliyor ve kan dolaşımını geçici süre boyunca durdurabiliyor. Bunun sonucunda da eller ve ayaklar sadece çok soğumakla kalmayıp renk de değiştiriyor. Parmaklar cilt tonuna göre beyaz, mavi, sarı veya mor olabiliyor. Raynaud Sendromu tek başına herhangi bir ciddi soruna yol açmasa da bazen lupus gibi altta yatan otoimmün hastalıklar nedeniyle ortaya çıkabiliyor.
El ve ayakların soğuk olmasına kol ve bacaklarda damar tıkanıklıkları, sinir hasarları ve periferik arter hastalığı da yol açabiliyor. Hipotiroidi, demir eksikliği anemisi ve beta engelleyici ilaçlar da el ve ayakların aniden çok soğuk hissetmeye başlamasının altında yatabiliyor. Kanda dolaşan yüksek glikoz seviyeleri ile simgeleşen diyabet de kontrol altına alınmazsa dolaşım sağlığına zarar vererek el ve ayak soğukluğuna katkıda bulunabiliyor. Son olarak B12 vitamini eksikliği de el ve ayaklarda soğukluk, hissizlik, karıncalanma gibi nörolojik etkiler yaratabiliyor.
Eğer ki el ve ayaklar sıcak ortamlarda bile soğuk olmaya devam ediyor, ani acıya sebep oluyor, üzerlerinde açık yaralar oluşmaya başlıyorsa mutlaka bir sağlık uzmanına başvurmak gerekiyor.
El ve ayakların sürekli soğuk olması nasıl geçirilir?
Peki ya el ve ayakların sürekli soğuk olmasını nasıl önleyebilirim? En etkili ısınma yolu en baştan el ve ayakları soğuğa karşı korumaktan geçiyor. Özellikle kış aylarında dışarıya çıkmadan önce ellerimize yün eldivenler, ayaklarımıza ise kalın çoraplar giymek birçok kişi için yeterli geliyor. Sıcak bir kupayı elimizde tutmak da aniden soğuyan elleri ısıtmaya yardımcı oluyor.
Peki ya eldiven giymeyi unuttuysak? Burada da izlenmesi gereken strateji el ve ayakları ısıtmaya çalışmaktansa vücudun merkezine yani göğüs ve sırt bölgemize odaklanmak oluyor. Eğer ki kalbimizin ve iç organlarımızın olduğu yerlerimiz yeterince sıcaksa beynimiz de cimriliği bırakarak el ve ayaklarımızdan dolaşımı çalmaya daha az yatkın oluyor. Yani ısıyı tüm bedenimizle paylaşabiliyor! Burada dikkat etmemiz gereken nokta üzerimizdeki kalın katmanları ne zaman çıkaracağımızı bilmekte gizleniyor. Ter de doğası gereği bedenden ısı çıkışına sebep oluyor. Yani terledikçe üşümeye daha meyilli oluyoruz.
Son olarak tüm bedeni ısıtmanın en etkili yolu hareket etmekten geçiyor. Yürüyorsak tempomuzu arttırmak, hızlıca ısınmak için olduğumuz yerde zıplamak tüm dolaşımımızı harekete geçirerek bizi ısıtmaya yardımcı oluyor.
Her sağlık durumunda olduğu gibi el ve ayakların sürekli soğuk hissettirmesinde sigara kullanmak da büyük bir rol oynuyor. Genel dolaşım sağlığı üzerinde yıkıcı etkileri bulunan bu alışkanlığı bırakmak kalp ve damar sağlığının da geri gelmesini sağlıyor.
