YAZAN: ALEYNA TEPE

Sosyal ağların bu kadar yaygın ve iletişimin bu kadar kolay olduğu bir dönemde neden hala yalnız hissediyoruz? Yalnızlık hissi hemen hemen herkesin hayatının bir döneminde deneyimlemesi mümkün olan bir his, ruh halidir. Birçok farklı sebepten kaynaklanabilecek yalnızlık hissi üç başlık altında sınıflandırmaktadır. Yalnızlık nedir, sebepleri nelerdir ve yalnızlık hissi ile nasıl başa çıkılır sizin için araştırdık.


Yalnızlık hissi nedir?

Yalnızlık yaygın olarak, tek başına olma ya da yalnız kalma olarak tanımlanıyor olsa da aslında bir ruh halidir. Yani, kişinin dış gerçekliğinden bağımsız olarak içinde hissettiği boşluk, izole olma ve tek başınalık hissi olarak tanımlanır. Yalnızlık hissi deneyimleyen kişiler çoğu zaman aslında sosyal ilişkiler kurmak, başkalarıyla zaman geçirmek ya da kalabalığa karışmak istese de içinde bulundukları ruh hali onları engeller ve izole kalmalarına sebep olur.

Yalnızlık hissi zaman zaman tek başına kalmak ile karıştırılabilir, oysa ikisi çok farklıdır. Yalnız kalmak ve tek başına zaman geçirmek, hem bedensel hem de ruhsal dinlenme için gereklidir ve psikolojik iyi oluş ile ilişkilendirilir. Oysa yalnızlık hissi, kişinin etrafında başkalarının da olmasına rağmen kendisini tek başına hissetmesidir ve sosyal becerilerde gerileme ya da depresyon gibi ruhsal sağlığı tehdit eden sonuçlarla ilişkilendirilir.

Yalnızlık hissinin sebepleri nelerdir?

Kişilik tipinden hayat şartlarına, durumsal değişkenlerden duygusal değişkenlere yalnız hissininin birçok farklı sebebi vardır. Bu his ile başa çıkabilmenin en temel adımlarından biri ise kaynağı tespit etmektir.

Yalnız kalma hali ile yalnızlık hissi farklı kavramlar olarak tanımlanıyor olsalar da birbirlerini etkilerler. Örneğin pandemi, taşınma ya da boşanma gibi durumsal ve duygusal değişikliklerden kaynaklanabilecek tek başına kalma hali yalnızlık hissini tetikleyebilir. Bilindik yerler, kişiler, rutinler ve hatta görevler bireylerin güvende ve ait hissetmesini sağlar. Bu güçlü bağlılık hali yalnızlık hissinin tam tersidir. Dolayısıyla, bu durumun değişmesi, kişinin kendisini bilinmedik, alışılmadık ve güvende hissettiğinden farklı bir durum içerisinde bulması izole olma arzusunu ve yalnızlık hissini tetikler.

Sonradan ortaya çıkabilecek bu değişimlere ek olarak bireylerin kişilik yapıları da yalnızlık hissi üzerinde etkilidir. Örneğin içe dönük kişilerin sosyal bağlar oluşturma ya da ilişki kurma girişimleri dışa dönük kişilere kıyasla daha azdır. İçe dönük kişilerin izole ve yalnız olma istekleri daha fazladır, bu durum yalnızlık hissinin ortaya çıkmasına sebep olabilir.

Yalnızlık hissi türleri nelerdir?

Farklı sebepleri bulunan yalnızlık insanları farklı şekillerde etkiler. Bu nedenle psikoloji yalnızlığı tek bir başlık altında incelemez ve farklı yalnızlık türlerinden bahseder. Peki, ne tür bir yalnızlık yaşadığımızı nasıl bilebilir ve bununla nasıl başa çıkabiliriz?

Duygusal yalnızlık

Duygusal yalnızlık zor zamanlarda ya da ihtiyaç halinde ulaşılabilecek bir partnerin, arkadaşın ya da aile bireyinin olmaması halinde ortaya çıkan bir yalnızlık türüdür. Sosyal desteğe sahip olmak, sizi anlayan, hatalarınızda da yanınızda olacak birine sahip olmak demektir. Bu durum psikolojik iyi oluş hali ile oldukça ilişkilidir. İnsanlar sosyal canlılardır ve bu gibi bir yakınlık kendilerini güvende, ait ve anlaşılmış hissetmelerini sağlarken yalnızlık hissinin oluşmasını engeller.

Çevresel bir faktörmüş gibi görünse de duygusal yalnızlık içten gelir. Yakın ilişkiler kurmaktan uzak durmanıza, güvenmenize veya paylaşmanıza engel olan travmalarınız, inançlarınız ve deneyimleriniz olabilir. Zaman zaman böyle bir ilişki içindeyken bile yalnızlık hissi kendisini gösterebilir. Bu gibi durumlarda duygusal yalnızlık ile başa çıkmak için psikoterapi gibi kaynağı daha derinden incelemenizi sağlayacak yöntemlere başvurmakta fayda vardır.

Sosyal yalnızlık

Duygusal yalnızlık kişinin iç gerçekliğini yansıtan, içsel bir yalnızlık iken sosyal yalnızlık kişinin kendisini ait hissettiği bir grubun ya da beraberliğin eksikliğinde ortaya çıkar. Azınlık içinde yer almak, sosyal çevreden dışlanmak ya da bulunulan topluma ait hissetmemek yalnızlık hissinin açığa çıkmasına sebep olan güçlü bir faktördür. Küçük bir çocuk tarafından okulda yaşanan dışlanma ya da yalnız kalma hali sonucunda deneyimlenebileceği gibi, bir yetişkinin kendisini çalıştığı iş yerine ait hissedememesi sonucunda da deneyimlenebilir.

Bağımlılık ya da depresyon gibi birçok psikolojik rahatsızlığın temellerinden birisi kişinin kendisini bir gruba ya da yere ait hissedememesidir. Dolayısıyla, sosyal yalnızlık hissi oldukça önemlidir. Zaman zaman şartlar değiştirmeye uygun olmayabilir, ancak kendinizi bir parçası hissedeceğiniz sosyal ilişkiler ya da deneyimler oluşturmak yalnızlık hissi ile başa çıkmanıza yardımcı olurken uzun vadede psikolojik iyi oluş halinizi destekleyecektir.

Varoluşsal yalnızlık

Varoluşsal yalnızlık, sosyal ve duygusal yalnızlığa kıyasla daha kapsamlı ve derin bir yalnızlık hissidir. Kişinin hayat amacını kaybetmesi, neden varolduğunu ve hayattaki amacının ne olduğunu sorgulaması olarak ortaya çıkar. Bu yalnızlık türü, herhangi bir sağlık problemi ile mücadele eden kişilerde ya da uzun yıllar dolu dolu bir hayat yaşadıktan sonra artık yaşlılığı deneyimleyen bireylerde ortaya çıkar.

İlerlemesi durumunda depresyon gibi psikolojik rahatsızlıklara sebep olabileceğinden varoluşsal yalnızlık hissi ile mücadele ederken psikoterapiye başvurmakta fayda vardır. Kişinin umut ya da yeni bir amaç bulması varoluşsal yalnızlık hissi ile başa çıkmasına yardımcı olacaktır.

Yalnızlık hissi ile nasıl başa çıkılır?

Yalnızlık hissi birçok ruh hali gibi geçicidir. Kaynağına, deneyimleyen kişinin karakterine ya da deneyimlerine bağlı olarak bu süreç değişkenlik gösterse de yalnızlık hissi ile başa çıkmak mümkündür.

  • Olumlu düşünün. Yalnızlık hissi deneyimleyen bireyler yeni bir sosyal çevreye girdiklerinde kötü şeyler olacağına dair bir yanılgıya sahip olabilirler. Bu durum izole olma arzusunu artıracağından yalnızlık hissini de tetikleyerek bir çıkmaza girmeye sebep olabilir. Dolayısıyla pozitif sonuçlar olacağını düşünerek iletişim kurmak yararlı olabilir.
  • Yalnızlık hissinizin türünü tespit edin. Yalnızlık ile başa çıkabilmek için önce kaynağı tespit etmek gerekir. Duygusal bir yalnızlık yaşıyorsanız bir terapiste başvurarak ya da sosyal yalnızlık yaşıyorsanız yeni bir sosyal gruba dahil olarak bu his ile mücadele edebilirsiniz.
  • Varolan ilişkilerinizi güçlendirin. Yalnızlık hissi tek başına olmaktan farklıdır. Kendinizi yalnız hissetseniz bile hayatınızda birçok kişi olabilir. Etrafınızdaki kişilerle daha fazla zaman geçirerek aranızdaki duygusal bağı geliştirebilir ve yalnızlık hissiniz ile başa çıkabilirsiniz.
  • Sosyal becerilerinizi geliştirmeye odaklanın. Özgüven eksikliği, kendini nasıl ifade edeceğini bilememek ya da sosyal becerilerde yetersizlik izole olmanıza ve yalnız hissetmenize sebep olabilir. Dolayısıyla kişisel gelişiminize odaklanmak ve kendi becerilerinize odaklanmak sosyal ilişkilerinize de yansıyarak yalnızlık hissinizi azaltabilir.

Bireysel çabalar ya da ufak değişiklikler yalnızlık hissi ile başa çıkmak için yeterli olmuyorsa, yalnızlık hissi kronikleştiyse ve günlük yaşantınızda olumsuz etkilere sebep oluyorsa bir uzmana danışmak faydalı olabilir.



Aleyna Tepe

1997 yılında İstanbul’da doğan Aleyna, lisans eğitimini Bilkent Üniversitesi Psikoloji Bölümü’nde tamamladı. Yüksek lisans eğitimine Bahçeşehir Üniversitesi’nde Klinik Psikoloji alanında devam ediyor. Çocukluğundan beri duygu ve düşüncelerini yazarak ifade eden Aleyna, iyi yaşam konseptine duyduğu ilgiyi yazma tutkusuyla birleştirerek Live to Bloom’da editör olarak çalışıyor. Akademik ve deneyimsel olarak kendini...

DAHA FAZLASINI OKU


BLOOM SHOP