In partnership with Wings
Bilim tarafından bilinen beyin hastalıkları geniş bir yelpazede ele alınıyor. Günümüzde modern tıbbın gelişimi sayesinde 600’den fazla beyin hastalığına tanı koyma, tedavi etme ve belki de en önemlisi kök nedenini anlama ve bu sayede önleme şansımız bulunuyor. Yürütülen sayısız araştırmaya göre neredeyse bilinen tüm beyin hastalıklarının oluşumunda bir faktör çok önemli bir rol oynuyor: Nöroenflamasyon. Henüz nöroenflamasyonun, birbirinden çok farklı kaynaklara sahip ve farklı semptomlar gösteren hastalıkların kesişiminde nasıl yer aldığını tam olarak açıklayamıyoruz. Ancak beynin bağışıklık sisteminin bir yanıtı olarak ortaya çıkan bu süreç, kronikleştiğinde Alzheimer, Parkinson, Huntington, MS, inme, şizofreni, beyin tümörleri ve epilepsi gibi pek çok rahatsızlığa zemin hazırlayabiliyor. Bu nedenle nöroenflamasyon beyin sağlığının merkezinde yer alıyor. Nöroenflamasyonun ne olduğunu ve beyin sağlığımızı olumsuz etkileyen bu sessiz tehdidi hangi faktörlerin artırdığını araştırdım.
Nöroenflamasyon nedir?
Enflamasyon bedenin bağışıklık sisteminden doğan, enfeksiyon, sakatlanma, hastalık durumunda tetiklenen doğal bir savunma yanıtıdır. Elimizi dolaba çarptığımızda o bölgenin bir süre sonra kızarması, şişmesi, ısınması bağışıklık hücrelerinin dokuyu onarmak ve çevresel tehditler ile savaşmak için aktive olmasından kaynaklanır. Günümüzde sıklıkla negatif yönüyle duyduğumuz enflamasyon aslında bizi hayatta tutan, iyileştiren ve koruyan çok hayati bir mekanizmadır.
Bu işlev, bedenin her yerinde olduğu gibi beyinde de yaşanır. Kafamızı bir yere çarpmaktan, kan dolaşımıyla beyne ulaşan zararlı bir patojene kadar beyin de tıpkı kolumuz ve bacağımız gibi kendini tehdit eden her faktöre karşı bağışıklık sistemiyle yanıt verir. Beyin dokusunda veya omurilikte yaşanan enflamasyona ise nöroenflamasyon denir. Diğer enflamasyondan farkı kendini dışarıdan görülebilen bariz bir semptom ile göstermemesidir. Beyindeki enflamasyon ise çoğu zaman kendini çok daha sinsi şekillerde gösterir. Düşünmenin, odaklanmanın aniden zorlaşması, ruh halinin düşmesi, yorgunluk, motivasyon düşüklüğü ve beyin sisi nöroenflamasyonun belirteçleri olabilir.
Nöroenflamasyonun semptomları nelerdir?
- Bilişsel problemler: Beyin sisi, unutkanlık, odaklanma sorunu, hafıza sorunu.
- Ruh hali değişimleri: Anksiyete, depresyon, sinirlilik hali.
- Uyku problemleri.
- Kronik yorgunluk.
- Baş dönmesi ve baş ağrıları.
- Tansiyon, kalp atışı ritmi, sindirim sisteminde kronik bozukluklar.
Nöroenflamasyon neden yaşanır?
Normal şartlarda bağışıklık sistemini aktive eden çevresel tehdidin geçmesi ile nöroenflamasyonun da düşmesi gerekir. Nitekim bazı durumlarda nöroenflamasyon geçici değil, kronik olur. Aylarca hatta yıllarca sürmeye devam edebilir. Sonucunda da tehlike geçtikten sonra bile aktif olmaya devam eden bağışıklık sistemi sağlıklı beyin hücrelerine ve dokularına saldırmaya başlayabilir. Bu içsel savaş, çeşitli nörolojik hastalıkların doğuşuna zemin hazırlar.
Peki nöroenflamasyonu kronikleştiren faktörler nelerdir? Beyin hücrelerinin büyük bir çoğunluğunu glial hücreler oluşturur. Glial hücrelerin de iki ana tipi vardır: mikroglia ve astrositler. İkisi de beynin bağışıklık sistemine aktif olarak katılırlar. Mikrogliaların en önemli rollerinden biri enfeksiyon, patojen, yaralanma gibi si tehditleri tespit etmektir. Astrositler ise kan akışını kontrol ederek iyileşme için ideal koşulları hazırlar. Eğer beynin bu ilk savunma mekanizması yeterli olmazsa, daha güçlü bir bağışıklık yanıtı devreye girer. Bağışıklık yanıtının normalden çok daha uzun süre aktif kaldığı bu durumda kronik nöroenflamasyondan bahsedilebilir. Zamanla sağlıklı beyin hücrelerine de zarar vermeye başlayan bu enflamatuar cevap beyin-kan bariyerinin zayıflamasına, beynin zararlı patojenlere daha savunmasız hale gelmesine, bağışıklık cevabının daha sertleşmesine neden olarak zararlı bir kısır döngü yaratır.
Nöroenflamasyonu hangi faktörler tetikler?
- Kafa travmaları.
- Enfeksiyonlar.
- Otoimmün hastalıklar.
- Kronik uykusuzluk.
- Kronik stres.
- Kötü bağırsak sağlığı.
- Çevresel toksinler.
- Ağır metal zehirlenmesi.
Nöroenflamasyonun sessiz tetikleyicileri neler?
Nöroenflamasyon hayatın her döneminde yaşanabilir. Özellikle bilişsel fonksiyonların gerilemesi ile tanımlanan nörodejeneratif hastalıkların temelinde yatan, biyolojik yaş alma sürecini hızlandıran nöroenflamasyonun kontrol altında tutulması sağlıklı, zinde, uzun bir yaşamın anahtarını oluşturur. Bunun ilk adımı da yaşamımız boyunca gizlenen ve sinsice nöroenflamasyonu arttıran faktörlerin farkına varmaktan geçer.
Başarılı gastroenterolog ve dahiliye uzmanı aynı zamanda yeni nesil kişiselleştirilmiş tıbbi destekler sunan Terrain Health’in kurucusu Dr. Robin Rose’a göre günümüzde nöroenflamasyonu besleyen en büyük etkilerden birisi de Uzun COVID’tir. Uzun COVID, COVID enfeksiyonu sonrasında bedende devam eden yüksek enflamasyon, hormonal ve sindirim sistemi değişimleri ile tanımlanan rahatsızlık durumudur. Peki Türkçe karşılığı ile Uzun COVID neden beyin sağlığı için önemli bir tehdit oluşturur?
Bağışıklık sistemimizin yüzde 70’i bağırsaklarımızda yaşar. Uzun COVID, enflamasyonu ve oksidatif stresi arttırarak bağırsaklardaki hassas ekosistemi bozmaya, duvarların geçirgenliğini zayıflatmaya ve kana daha fazla patojenin karışmasına sebep olur. Bu da beyne daha fazla patojenin taşınması ve enflamasyon yanıtı uyandırması anlamına gelir.
Görünürde semptomsuz seyredebilse bile Uzun COVID’den muzdarip olup olmadığımızı anlamanın yolu uzman kontrolünde yapılacak derinlemesine testler ve analizlerden geçer. Tedavi planı ise maalesef tek bir sihirli ilaçla değil, bağırsak sağlığını yükseltmekle, birtakım detoks protokolleri izlemekle, mitokondri işlevini desteklemekle başarılabilir.
Wings ile hayatınıza değer katmaya, alışveriş keyfini ayrıcalıklara dönüştürmeye hazır mısınız? Siz de Wings’in ayrıcalıklı dünyasına katılmak ve size özel programlarını incelemek için link üzerinden başvurunuzu yapabilirsiniz!
